ODYOLOJÄ°DE PEDÄ°ATRÄ°K YAKLAÅžIM

Çocuklarda Sensorinöral İşitme Kaybı

Çocuklarda bu tip işitme kaybı özellikle yüksek frekanslardaki seslere özgü ise yıllarca tanı almadan kalabilir. Bu da çocukların gelişiminde konuşma zorluklarına neden olabilir ki kişisel gelişimlerini oldukça fazla etkiler. Bu kayıpların erken tespit edilmesi ve düzeltmeye yönelik tedaviye gidilmesi çok önemlidir.

Duyma yetisi intrauterin (rahim içi gelişim) dönemde başlar. 3 aylık bebeklerde annelerinin sesleri dışarıdan harici bir kaynaktan ( kasetçalar, cd vs.) dinletildiğinde reaksiyon verdikleri tespit edilmiştir. İlk kelime genellikle 1. yaş civarında söylenmektedir. 2 kelimeli cümleler 2 yaş civarında oluşturulabilirken, normal konuşma dilinin temel yapısı 4 yaş civarında oluşmaktadır.

Çocuk Odyometresi

Yeni Doğanlar için Odyometri:

Bebeklere işitmeyi tarama amaçlı bir sinyal verilip, göz kırpma refleksi ( auro-palpebral), moro refleksi( ürkme, sıçrama), uyanma, sese doğru gözü, başı ile bakma gibi incelemeler yapabilir. Çan, düdük gibi aletler kullanılabilir. İşitme sorunu olan infantların (yeni doğan) ilk 6 ay içinde belirlenmesi önemlidir. İşitmesi yeterli olmayan bebek konuşmayı öğrenemezler. Böyle çocuklarda işitme kaybının derecesi ortaya çıkartılıp, erken yaşta işitme cihazı kullandırarak yaşıtlarından geri kalmaması sağlanmalıdır. 2-3 yaşlarındaki çocuklarda oyun odyometresi ( serbest saha odyometri), daha büyük ve uyumlu olan çocuklarda ise tonal odyometri uygulanabilmektedir.

Otoakustik Emisyonlar (OAE):

Kişinin dış kulak yollarından (auris externa) tespit edilen hafif şiddette akustik enerji yayılımlarıdır. OAE ölçümü, hastanın katılımını gerektirmeyen, ağrı ve sızısız, noninvaziv ( hastaya fiziksel zarar verme ihtimali olmayan) ve objektif ( hasta yanıtına bağla kalmayan) bir testtir.

Kokleanın dış saç hücre fonksiyonlarını spesifik (özellikli)olarak ölçer. Objektifliği sayesinde rutin prosedürler le güvenilir olarak test edilemeyen hastalar; yenidoğanlar, infantlar, 3 yaşından küçük çocuklar, ototoksik ilaç kullanan ağır hastalar, lisan sorunu olanlar, multipl sakatlıkları olanlar, kooperasyon güçlüğü çeken yaşlılar ve simulasyon (gerçeği yansıtmayan) yapanlarda rahatlıkla uygulanabilir.

Küçük çocuklarda işitme kaybının ölçülmesi

Çocuk odyometresi

Yeni doğanların ses yanıtları

Yeni doğanda işitmenin taranmasında kullanılan uyaranların özellikleri

Yeni doğanda davranışa dayalı testlerle işitmenin taranması

Yeni doğanda işitmenin cihazla objektif olarak ölçülmesi

Çocuklarda konuşma odyometri testleri

Yüksek risk faktörleri

Çocuklarda Odyometrik Testler

Geçmiş Durumu

İşitme sağlığı profesyonelleri öncelikle işitme kaybı neden ve nedenlerini anlayabilmek için mümkün olduğu kadar bilgi edinmeye çalışacaklardır. Aileye, çevreye, hastalıklara, hamileliğe ve bunun gibi bir takım sorular sorarak anamnez alacaklardır.

Otoskopi

Kulak kanalı ve kulak zarını tamamen görmeye yarayan ışıklı bir alettir. İşitme kaybına yol açabilecek fiziksel anormallikleri ortaya çıkarmaya yardımcı olur.

Otoakustik vericiler

Çocuğunuzun aktif katılımı olmadan yapılan testlerdir. Çocuğun hemen doğumundan sonra yapılabilir. Bu test iç kulakta bulunan küçük saç hücrelerini aktif hake geçirerek yapılır ve iç. Kulaktaki hasar tespit edilebilir.

ABR

Bu testle sesle uyarılan beyin dalgaları ölçülür.

Timpanometri – basınç testi

Bu test, kulak kanalı içinde basıncın deÄŸiÅŸmesi sonucu kulak zarının hareketlerini incelemektedir. Kulak zarının hareketi ve orta kulak basıncı orta kulaktaki bütünlüğü tayin edebilmek için yapılmaktadır. ÇocuÄŸunuzun doÄŸal iÅŸitme kaybı ve orta kulak iltihabı tespitine yardımcı olabilir. Basınç ölçümü aynı zamanda akustik refleksi yani yüksek seslere verilen tepkiyi de ölçmektedir. Bu refleksler ani yüksek seslere karşı kulak zarının kasılmasıdır. Bu doÄŸal bir koruma refleksidir. EÄŸer ki kulak zarı bu refleksi yerine getirmiyorsa iÅŸitme çatısı hasar görmüş olabilir. Timpano testi hızlı bir iÅŸlemdir ve çocuÄŸunuzun aktif katılımını gerektirmemektedir.  

Odyometri

Odiometri, audiometri, odyo testi, odyo ölçümü adlarında da anılmaktadır. Bu tip testler de çocuğunuz aktif katılımda bulunmalıdır. Bu yüzden çocuğunuzun iyi dinlenmiş ve test için yetişkin bir bireyle beraber birtakım oyunlar oynamaya hazır olduğundan emin olunuz.

Saf ses (Pure-tone) odyometri – serbest saha odyometri
Bu testin amacı, çocuğunuzun duyabileceği en yumuşak derecedeki sesleri belirleyebilmektir. Bu ölçümler uygun işitme cihazı bulma işleminde de faydalı olacaktır. Odyometri testi sırasında; ses bir hoparlörden, kulaklıktan veya kulak kanalı içine yerleştiren küçük kulaklıklardan gelir. Daha sonra çocuğunuz sesi duyduğunda haber verir. Bu işlem yetişkinlerde bir tuşa basarak daha kolay bir şekilde gerçekleştirilirken çocuklarda; çocuğun sağına ve soluna yerleştiren oyuncaklarla sesin oradan geldiğine inandırarak o yöne bakmasını sağlamak yoluyla yapılabilir. Daha büyük çocuklar da duyduğu sese göre bir oyunun parçalarını tamamlayabilir.(örneğin; her ses duyduğunda yap-boz da bir parça yerleştirmek gibi) Çocuk sesi duyabildiği müddetçe oyunda ilerleyebilecektir. Çocuk belli bir yaşa geldiğinde zaten bir yetişkin gibi duyduğu ses üzerine evet düğmesine basabilecektir.

KonuÅŸma (Speech) odyometrisi
Büyük yaştaki çocuklar bu yöntemle test edilirler. Pure-tone odyometri ye benzemektedir ancak bundaki fark sesler gerçek sözcüklerden oluşmaktadır. Bu odyometri tipinin amacı ise çocuğun duyabileceği ve anlayabileceği en yumuşak derecedeki konuşmayı belirlemektir. Çocuk duyduğu kelimeyi tekrar edecek veya kitaptan kelimenin resmini gösterecektir.

Çocuklarda İşitme Yetersizliğinin Nedenleri

İşitme engeli vakalarının %95’ i doğum öncesinde, doğumda veya çocuk dili kazanmadan önce, %5’ i ise çocuk dili kazandıktan sonra oluştuğu bilinmektedir.

İşitme engelinin nedenlerini doğum öncesi, doğum anı ve doğum sonrası olarak sınıflandırabiliriz.

Doğum Öncesi Nedenler

Hamilelik döneminde annenin geçirdiği enfeksiyon veya hastalık ( özellikle kızamıkçık, kabakulak, sarılık … )

Hamilelik döneminde annenin röntgen cihazına girmesi

Hamilelik döneminde annenin ototksit ilaç kullanımı ve alkol kullanması

Hamilelik döneminde geçirilen kazalar

Kan uyuşmazlığı

Genetik faktörler

Akraba evliliÄŸi

Doğum Anı Nedenler

Doğum sırasında meydana gelen komplikasyonlar ( kordon dolanması, oksijensiz kalma …)

Düşük doğum ağırlığı

Erken doÄŸum

Bebekte kan değişimini gerektiren sarılık

Doğum sırasında baş, boyun ve kulakta görülen zedelenme

Doğum Sonrası Nedenler

Orta veya iç kulak yapılarında zedelenme

Çocukluk hastalıkları ( havale, menenjit, kızamıkçık, kızıl …)

3 aydan fazla süren kronik orta kulak iltihabı ( otit)

Çocukluk yaralanmaları ( kafatası kırıkları, çatlakları, baş veya kulaklara şiddetli darbe, çok yüksek sese maruz kalma ve zarar verecek şekilde kulağa sokulan cisimler)

Bunlara raÄŸmen iÅŸitme yetersizliÄŸinin nedeninin bilinemediÄŸi durumlarda mevcuttur.

 Ä°ÅžÄ°TME ENGELÄ°NÄ° OLUÅž YERÄ°NE GÖRE SINIFLANDIRMA

Çocuklarda genel olarak oluş yerine göre beş tür işitme kaybı görülür.

İletim Tipi İşitme Kaybı: Dış kulak veya orta kulağı etkileyen bir durum sonucu, sesin iç kulağa iletilememesi sebebiyle meydana gelen işitme kaybıdır. Sesin algılamasında değil, sesin iletiminde bir sorun vardır. Orta kulak boşluğunda sıvı birikmesi sonucu oluşan orta kulak iltihabı, kulak kiri birikmesi, kulağa sokulan yabancı cisimler, işitme kanalının şişmesi, yapısal aykırılık gibi durumlar iletimsel işitme kaybının sebepleri olarak sayılabilirler. Kulağı radyo sistemi olarak düşündüğümüzde, iletimsel kayıplarda, mikrofon (dış kulak) ya da iletici (orta kulak) kısımlarının mükemmel olarak çalışmaması söz konusudur. Genellikle bu tür işitme kayıplarında, tıbbi müdahale ve uygun cihazlandırma ile olumlu sonuçlar alınabilir.

Duyusal-Sinirsel Tip İşitme Kaybı: İç kulak ve iç kulaktan beyne giden sinirlerin zedelenmesi sonucu meydana gelen işitme kaybıdır. Bu tip kayıplar iletim tipi işitme kayıplarına göre genellikle daha ağır ve kalıcıdır. Enfeksiyonlar, genetik etkenler ya da ilaç kullanımı duyusal-sinirsel işitme kaybının sebeplerindendir. Bu tür kayıplarda radyo sistemi benzetmesini düşündüğümüzde alıcının iyi çalışmaması söz konusudur. Mikrofon sesi alır ve iletici sesi ileterek görevini yerine getirir, ancak iç kulak sesi alamaz ve görevini tam olarak yerine getiremez.

Karma Tip Ä°ÅŸitme Kaybı: Bu tip iÅŸitme kayıpları hem iletimsel hem de  duyusal-sinirsel iÅŸitme kaybı türlerinin bir arada görülmesidir.

Merkezi Tip İşitme Kaybı: Merkezi sinir sisteminde meydana gelen bir zedelenme sonucu ortaya çıkan bir işitme kaybıdır. Dış ve orta kulak görevini yapar, iç kulak ve işitme sinirleri normal çalışır, fakat merkezde bir bozukluk vardır. Bu hasar bireyin sesleri algılamasını ve sese anlamlı bir şekilde tepki göstermesini engeller.

Psikolojik İşitme Kaybı: İşitme organlarının yapısı ve işleyişinde bir bozukluk olmadığı halde işitme gerçekleşmez. Bu gibi durumlar psikolojik işitme kaybı diye adlandırılır. Bunun histerik sağırlık, psiko-somatik sağırlık diye adlandırıldığı da olur. Çocuklarda psikotik durumlarla, yetişkinlerde psiko-nevrozla birlikte görülebilir. Psikolojik işitme kaybı çoğunlukla aniden oluşur.

Yukarıda adı geçen tüm işitme kaybı çeşitleri ilaç tedavisi veya cerrahi müdahale ile tedavi edilemez ise, geriye kalan tek çözüm işitme cihazıdır. Her tür ve her derecede işitme kaybı için uygun olan bir işitme cihazı mutlaka vardır.